Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους γεωστρατηγικούς χώρους του ευρωατλαντικού σχεδιασμού. Η συγκέντρωση ενεργειακών υποδομών, θαλάσσιων διαδρόμων, ψηφιακών δικτύων και στρατιωτικών εγκαταστάσεων μετατρέπει την περιοχή σε κρίσιμο κόμβο για την προώθηση των στρατηγικών συμφερόντων των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, αλλά ταυτόχρονα και σε πεδίο όξυνσης των ανταγωνισμών μεταξύ των ισχυρών ιμπεριαλιστικών κέντρων.
Τα ΝΑΤΟικά σχέδια, όχι μόνο δεν διασφαλίζουν όπως λένε την «ασφάλεια», την «ευημερία» και τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου, αλλά αντίθετα μετατρέπουν τις κρίσιμες αυτές υποδομές σε στόχο των ανταγωνισμών, ενώ επιταχύνουν τις διεργασίες για τη μετατροπή της περιοχής σε κοινό «ΝΑΤΟικό χώρο», με ό,τι αυτό σηματοδοτεί και για τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Όπως υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ανάλυση του NATO Defense College Foundation («NATO and critical infrastructures: regasification plants in the Mediterranean»), οι υποδομές και οι διάδρομοι Ενέργειας της περιοχής αποτελούν «δυνητικά ευαίσθητους στόχους».
Η Μεσόγειος συγκεντρώνει πάνω από το 20% της παγκόσμιας ναυτιλιακής κίνησης. Ωστόσο η πραγματική της στρατηγική σημασία για την ευρωατλαντική συμμαχία βασίζεται στο γεγονός ότι αποτελεί ταυτόχρονα ένα πυκνό, πολυεπίπεδο υποθαλάσσιο και παράκτιο δίκτυο υποδομών, το οποίο συγκαταλέγεται στα πιο σύνθετα μεταφορικά, ενεργειακά, στρατιωτικά και ψηφιακά συστήματα παγκοσμίως.
Φιλοξενεί περίπου 850 στρατηγικά σημεία υποδομής, στα οποία περιλαμβάνονται περίπου 450 λιμάνια, 65 τηλεπικοινωνιακοί κορμοί (backbones) και περισσότερα από 260 υποβρύχια καλώδια που διασχίζουν τον βυθό της, μετατρέποντάς την σε έναν από τους κύριους ψηφιακούς αυτοκινητόδρομους του πλανήτη. Παράλληλα, το ενεργειακό δίκτυο της περιοχής περιλαμβάνει 9 αγωγούς φυσικού αερίου, 5 αγωγούς πετρελαίου και πολλές ηλεκτρικές διασυνδέσεις, με νέα έργα να βρίσκονται υπό κατασκευή. Στο δίκτυο αυτό εντάσσονται επίσης δεκάδες στρατιωτικές βάσεις, οι οποίες συνυφαίνονται με τον αστικό ιστό.
Η Μεσόγειος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των νέων παγκόσμιων ενεργειακών διαδρομών. Σε αυτό το περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών για τον έλεγχο των πηγών και των διαδρομών Ενέργειας, σημειώνεται πως «οι χερσαίοι και πλωτοί τερματικοί σταθμοί επαναεριοποίησης φυσικού αερίου (LNG) αποκτούν ολοένα και πιο στρατηγικό ρόλο. (…) Η ταχεία επέκταση αυτού του δικτύου εγείρει θεμελιώδη ζητήματα ασφάλειας».
Οι σταθμοί επαναεριοποίησης, και ιδιαίτερα οι μονάδες FSRU (Πλωτές Μονάδες Αποθήκευσης και Επαναεριοποίησης) (όπως αυτή στην Αλεξανδρούπολη), τονίζεται πως «δεν αποτελούν πλέον απλώς τεχνικές υποδομές. Αποτελούν υποδομές εξαιρετικά υψηλής στρατηγικής αξίας και εργαλεία γεωπολιτικής ισχύος, ικανές να επηρεάσουν τις περιφερειακές και διατλαντικές ισορροπίες» και «εξελίσσονται σε δυνητικά ευαίσθητους στόχους, σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από ιστορικές εντάσεις και νέους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς».
Πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις σημειώνεται πως βρίσκονται σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, κοντά σε λιμάνια, βιομηχανικά κέντρα και άλλες κρίσιμες υποδομές και αντιμετωπίζουν «συστημικούς κινδύνους που περιλαμβάνουν φυσικό σαμποτάζ ή κυβερνοεπιθέσεις, τρομοκρατικές ή υβριδικές επιθέσεις, όπως εκείνες που έχουν ήδη καταγραφεί εναντίον άλλων ενεργειακών υποδομών στην Ευρώπη».
Για αυτόν τον λόγο, το ΝΑΤΟικό επιτελείο υποστηρίζει πως απαιτείται πλέον η διαμόρφωση μόνιμων επιχειρησιακών μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ των κρατών – μελών και των συμμάχων τους στην περιοχή, ολοκληρωμένες κοινές ασκήσεις πολιτικών και στρατιωτικών φορέων, μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα των συστημάτων κυβερνοάμυνας που προστατεύουν τις ενεργειακές εγκαταστάσεις.
«Η ασφάλειά τους», συνεχίζει, «δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στις εταιρείες ή στις τοπικές αρχές, καθώς οι επιθέσεις μπορεί να εκδηλωθούν ταυτόχρονα σε τρεις διαφορετικές διαστάσεις, όπως επιθέσεις από την ξηρά με πυραύλους ή ρουκέτες, επιθέσεις από θάλασσα και αέρα με μη επανδρωμένα οχήματα (drones), ενώ μπορούν να περιλαμβάνουν ενέργειες όπως εσκεμμένο εμβολισμό, εξωτερική επίθεση, πυροδότηση εκρηκτικών ή ακόμη και κατάληψη της εγκατάστασης».
Τέλος, η ανάλυση καταλήγει πως απαιτείται η «μια πολυεπίπεδη προσέγγιση και μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα εμπλέκει το ΝΑΤΟ, την ΕΕ, τους περιφερειακούς παράγοντες και τη βιομηχανία».
Η στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου αποτυπώνεται πλέον και στο ίδιο το θεσμικό πλαίσιο των ΗΠΑ. Χαρακτηριστικό είναι το νομοσχέδιο Eastern Mediterranean Gateway Act. Στα σχετικά κείμενα η περιοχή περιγράφεται ως κρίσιμος κόμβος που συνδέει Ευρώπη, Ασία και Αφρική, ενώ η προστασία των ενεργειακών υποδομών, των μεταφορικών δικτύων και των έργων διασυνδεσιμότητας αντιμετωπίζεται ως αναγκαία προϋπόθεση για την προώθηση των αμερικανικών στρατηγικών συμφερόντων απέναντι στις ανταγωνίστριες δυνάμεις, με κύριους αποδέκτες την Κίνα και τη Ρωσία.
Οι αμερικανικοί σχεδιασμοί δεν περιορίζονται όμως στη χρηματοδότηση ή την κατασκευή υποδομών. Συνδέουν ρητά τις επενδύσεις με την ανάπτυξη μηχανισμών στρατιωτικής προστασίας, κοινών δομών ασφάλειας και περιφερειακών συνεργασιών. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η αναβάθμιση του κέντρου CYCLOPS στην Κύπρο, το οποίο αποτελεί κόμβο περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ Κύπρου, Ισραήλ, Ελλάδας και ΗΠΑ, με συγχρηματοδότηση και της ΕΕ.
Το κέντρο επεκτείνει συνεχώς το αντικείμενό του στην εκπαίδευση για τη θαλάσσια ασφάλεια, την κυβερνοασφάλεια, την αντιμετώπιση χημικών, βιολογικών και πυρηνικών απειλών, καθώς και ζητήματα «αντιτρομοκρατίας» και μη διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής.
Την ίδια λογική υπηρετεί και η πρόσφατη ίδρυση του East Med Energy Center (EMEC) στο Χιούστον, με τη συμμετοχή κυβερνητικών εκπροσώπων από τις ΗΠΑ, την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Αντικείμενο του νέου κέντρου δεν είναι μόνο η ανάπτυξη υπεράκτιων κοιτασμάτων, ενεργειακών διασυνδέσεων και νέων υποδομών, αλλά και η προστασία των κρίσιμων ενεργειακών εγκαταστάσεων, στοιχείο που, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, συνδέεται άμεσα με τη διεύρυνση των δυνατοτήτων για την «ενεργειακή ηγεσία» των ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, οι σχεδιασμοί αυτοί λειτουργούν ως μοχλός ευρύτερων γεωπολιτικών διευθετήσεων στην περιοχή, καθώς η προώθηση των ενεργειακών διαδρόμων συνοδεύεται από πιέσεις για «φιλικές διευθετήσεις» στις διακρατικές διαφορές, με γνώμονα την απρόσκοπτη υλοποίηση των ευρωατλαντικών σχεδιασμών.
Κερασάκι στην τούρτα είναι όσα χαρακτηριστικά αναφέρονται στην προαναφερόμενη ΝΑΤΟική έκθεση: «Στην Ανατολική Μεσόγειο, οι επαναλαμβανόμενες εντάσεις μεταξύ Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη προστασίας των θαλάσσιων εγκαταστάσεων και των ενεργειακών διαδρομών».
